Barnoota kompitaraa kutaa 6ffaa: meeshaa daataa adeemsisu (Processor device)

Meeshaa Daataa Adeemsisan(Processor drvice)

 Kompitarri keenya meeshaalee daataa galchan kan akka keyboard, microphone, faa irraa daataa fudhachuun daataa kana gara meeshaa daataa baasaniitti osoo hin ergin dura adeemsa daataan process ta'u keessa darbuun gara meeshaa daataa baasanitti ergama. Meeshaan adeemsa daataa(processor device) kun daataa kana akka inni barbaachisutti nuuf qindeessa.

Meeshaaleen adeemsa kompiitara keessaa baay’inaan mul’atan keessaa muraasni kanneen armaan gadii of keessatti qabatu:

•  Kutaa adeemsa giddugaleessaa (CPU)
• Kutaa adeemsa giraafiksii (GPU)
• Mazarboordii (Motherboard)
• Kaardii networkii(Network card)
• Kaardii sagalee (Sound card)
• Kaardii viidiyoo (Video card)

 Kutaa adeemsa giddugaleessaa (CPU)

 Akka filannootti piroosesara(Processor), piroosesara giddugaleessaa(Centaral processor), ykn maaykiroo piroosesara (microprocessor) jedhamee kan waamamu, CPU (sea-pea-you )jedhamee dubbifama kutaa adeemsa giddugaleessaa kompiitaraati.  CPUn kompitara tokkoo qajeelfama haardwaarii fi sooftiweerii kompitara irratti hojjetan irraa argatu hunda adeemsa isaa raawwata/qindeessa.  Fakkeenyaaf, CPUn qajeelfama web browser fayyadamuun fuula web kana kompiitara/mobaayila keessan irratti banuun agarsiisuuf kenname adeemsiseera(process) godheera.

CPUn akka sammuu kompitaraatti lakkaawama.

CPUn meeshaalee armaan gadii ofirraa qaba. Isaanis

• Arithmetic logic Unit( ALU):- kaalkuleeshina Herreegaa artimeetikii fi loojikaa kan hojjatuudha
• Yuunitii too'annoo(Control unit(CU)):-  Hojiiwwan fi ajajoota Cpu keenyaa kan qajeelchuudha.

 

Kutaa adeemsa giraafiksii (GPU)

Akka filannootti adaaptara agarsiisaa, kaardii giraafiksii, adaaptara viidiyoo, boordii viidiyoo ykn too'ataa viidiyoo jedhamuun kan beekamu, kaardii viidiyoo kaardii babal'ina kan motherboard kompiitaraa waliin walqunnamuudha.  Iskriina irratti suuraa uumuuf kan ooludha;  osoo video card hin qabaatin fuula amma ilaalaa jirtu  kana arguu hin dandeessu ture.  Caalaatti ifatti yoo ilaalle, haardwaara kompiitara keessan keessa jiru kan suuraa fi viidiyoo adeemsisu yoo ta'er CPUn kompitara keenyaatiin kan too'atamuudha.

  

 Mazarboordii (Motherboard)

Akka filannootti mb, mainboard, mboard, mobo, mobd, backplane board, base board, main circuit board, planar board, system board, ykn logic board kompitara Apple irratti jedhamee waama.  Motherboard jechuun boordii sarkiyuutii maxxanfamee fi hundee kompiitaraa kan chaasii kompiitaraa keessatti boordii guddaa ta'eedha.  Humna elektirikaadaddabarsuu fi wal qunnamtii meeshaalee jajjaboo(Hardware) biroo kan akka CPU, RAM Kana fakkaataniis kan gargaaruudha.

 motherboard qaamolee haardwaaraa kompitara tokkoo kanneen akka processor (CPU), memory (RAM), hard drive, fi video card gidduutti walitti hidhamiinsa ni uuma.  Tokkoon tokkoon gosa motherboard gosoota processor fi memory adda ta'an waliin akka hojjetaniif kan qophaa'e waan ta'eef processor fi gosa memory hunda waliin hin hojjetan.  Haa ta'u malee, hard driven irra caalaan isaa universal yoo ta'u, gosa ykn maqaa kamiyyuu osoo hin ilaalin motherboard harka caalu waliin hojjetu.

Kaardii networkii(Network card)

 kaardii walqunnamtii networkii, NICn kaardii Ethernet fi adaaptara network jedhamuunis ni waamama.  NIC kaardii babal’ina kompiitaraa kan keebilii Ethernet kan walqabsiisaa RJ-45 qabu fayyadamuun network (fkn, network manaa ykn interneetii) waliin wal qunnamsiisuuf gargaarudha.

 Sababa Barbaachisummaa fi baasii isii xiqqaa istaandaardii Ethernet irraa kan ka’e kompiitaroonni haaraan hundi jechuun ni danda’ama network interface kallattiin motherboard keessatti ijaarame qabu.  

 Kaardii networkii yeroo tokko tokko sirnaan kaardii broodbaandii ykn kaardii interneetii jedhamee waamamuu danda’a.  Kaardii networkii jechuun kompiitara keessan keebilii fayyadamuun interneetii (network) akka wal qunnamsiisu kan taasisudha (Cat 5).  Keebiliin sun raawwatara kompiitara keessan broodbaandii akka fayyadamu isa dandeessisu waliin walqabsiifama.

 Kaardii sagalee (Sound card)

 Akka filannootti meeshaa sagalee baasu, gabatee sagalee, ykn kaardii sagalee jedhamee waama.  Kaardii sagalee jechuun kaardii babal’isuu ykn IC kompiitara irratti sagalee karaa speaker ykn headphone dhaga’amuu danda’u oomishuuf gargaarudha.  Kompiitarri kaardii sagalee hin barbaadu ta'us, maashinii hunda irratti akka bakka babal'inaatti (armaan gaditti agarsiifame) ykn motherboard keessatti ijaaramee (onboard) keessatti hammatama.

Kaardii viidiyoo (Video card)

 Akka filannootti adaaptara agarsiisaa, kaardii giraafiksii, adaaptara viidiyoo, boordii viidiyoo ykn too'ataa viidiyoo jedhamuun kan beekamu, kaardii viidiyoo kaardii babal'ina kan motherboard kompiitaraa waliin walqunnamuudha.  Agarsiisa irratti suuraa uumuuf kan ooludha;  osoo video card hin qabaatin fuula kana arguu hin dandeessan turan.  Caalaatti ifatti yoo ilaalle, haardwaara kompiitara keessan keessa jiru kan suuraa fi viidiyoo adeemsisu yoo ta'u, hojiiwwan tokko tokko akka idileetti CPUn hojjetamudha.  Kaardii viidiyoo humna adeemsa dabalataa fi video ram isaanii irraa kan ka'e bakka giraafiksii walitti makame geemaroonni fayyadamu.