Skip to main content

Barnoota kompitaraa Kutaa: 7ffaa : Meeshaaleen Neetworkii koomitaraa maal faadha?

 Meeshaaleen Neetworkii koomitaraa maal faadha?



 Networkiin kompitaraa:- Networkii kompitaraa jechuun kompitaroota bifa haadaatii fi haada maleen walitti hidhamanii wantoota garagaraa kan akka Daataa, memoorii fi odeeffannoo garagaraa waliif qooduudhaaf gargaaruudha. 

Meeshaalee Networkii kompitaraa:-  meeshaalee jajjaboo kompitaroonni akka walitti hidhamuuf haala mijjeessaniidha.


 Gosa Meeshaalee Neetwork


 Meeshaaleen networkii networkii kompiitaraa keessatti fayyadaman gosoota adda addaa kan jiran yoo ta’u isaanis kanneen armaan gadii of keessatti qabatu.

  • Hub Neetwork
  • Jijjiiraa networkii (Switch)
  • Riippiitara( Repeater)
  •  Moodemii(modem)
  • Raawwatara Neetwork(Router)
  •  Riqicha(Bridge)
  • Geetwayii(Getway)


Haabii(Network Hub)

 Hub bu'uuraan rippiitara(repeater) portii hedduu qabuudha.  Hubiin  haada(wire) kompiitara adda addaa hedduu irraa dhufan walqunnamsiisuuf gargaara.  Hub deetaa hin calalu ​, kanaaf paaketoota deetaa gara meeshaalee walqabatan hundaatti erga. Haabiin Kun buufata dameewwan networkii sadarkaa garagaraatti umuuf gargaara





 

Jijjiiraa networkii (Switch)


 switch meeshaa networking kan naannawa tokko(LAN) keessatti gahee ijoo taphatudha.  Swiichiin kompiitara hedduu walqunnamsiisuu fi waliin waliinis walqunnamsiisuuf kan gargaarudha.  Kompiitarri tokko daataa gara kompiitara biraatti yeroo ergu, swiichiin sun daataa sana sirriitti sakattaʼa.  Sana booda bakka sirrii ta'etti ergaa.

Tokkoon tokkoon kompitara networkii naannoo tokkoo(LAN) irratti argamu teessoo IP qaba. Kanaafuu, swiichiin daataa sana gara kompiitara deetaan sun itti deemuu qabutti erga. Yoo deetaan kamiyyuu jeequmsa qabaate ykn manca'e, swiichiin san daataa iddoo irraa ergametti deebisuun irra deebi'ee akka ergamu godha.


 Iswiichoonni meeshaalee intelejentii ta'an waan ta’aniif teessoo host ykn kompitara networkii hunda kunuunsuuf memory waan qabuuf, host kamtu port switch kamiifuu gabatee teessoo kana keessatti walqabata, akkasumas memory sana keessattis kuufameera.



 .


 Moodemii(modem)


 Hojiin moodemii signaala/Daataa yaa'aa sana mojulete fi demojulate gochuudha.  Kompiitarri yeroo hunda dijiitota baayinarii akka 0 fi 1 hubata. Kompitarri daataa Yeroo ergu hundatti daataa sun bifa dijitaalaatiin kan ergamu yoo ta’u, akkasumas bifuma dijitaalaatiin ofitti fudhata.  Garuu keebilii keessa bifa diijitaalaatiin hin imalu.  Egaa kana dijiitaalaa gara analoogii fi analoogii gara dijiitaalaatti gochuun hojii moodeemii ti.


Signaalli dijiitaalaa karaa meeshaa analoogiitiin dabarfamuu hin danda’u. Kanaafuu, Signaalli dijiitaalaa gara Signaala analoogiitti jijjiirama. Kanaarratti moodeemiin gahee guddaa waan taphatuuf, akka moojuuleetaraatti kan hojjetuuf.


 Signaalli analoogii karaa meeshaa dijitaalaatiin dabarfamuu hin danda’u. Kanaafuu Signaalli analoogii gara signaala dijiitaalaatti jijjiirama. Modemiin sana irratti waan fayyaduuf,  akka demoojuulataraa ta'ee hojjeta.



Raawtarii (Router)


 Raawtarri meeshaa tiraafikaa/sosochii networkii keessa jiru to'atudha.  Neetworkii walfakkaataa ykn wal hin fakkaanne lama walqunnamsiisa.  Raawtarri kun networkii naannoo (LAN) fi neetworkii iddoo bal'aa (WAN) lamaanuu keessatti ni hojjeta.  Akkasumas raawutarrii WAN keessattis waan fayyaduuf meeshaa network kamiyyuu caalaa qaala'aadha.  Neetworkii LAN fi WAN wal qunnamsiisuu danda'a.  Kaayyoon guddaan raawwatara kanaa daandii dhiphina irraa bilisa ta'e argachuun sana booda karaa sanaan daataa geejjibuudha.  Daandii dhiphina irraa bilisa ta'e jechuun daandii paaketoonni deetaa xiqqaa ta'an jechuudha.  Raawtarri kun networkii lama fageenya guddaa qabanis wal qunnamsiisa Fkn. networkii tokko USA keessa yoo ta'e networkiin inni kaan immoo India too ta'e Raawutarri Karaa haada malee (wireless) networkii kana lamaan wal qunnamsiisa.  Saffisi dabarsuu daataa raawwatara keessatti ol'aanaadha.  Raawtarichi algorithm karaa free congestion ittiin argachuu danda'u qaba.  Neetwork Haadaa (wired) fi haada malee (wireless) keessatti hojjeta.



 

 Riqicha (Bridge)


 Riqichi networkii kompiitaraa keessa jiru tokko kutaalee networkii lamaa fi isaa ol walitti makuuf kan gargaarudha.  Hojiin riqicha tokkoo inni guddaan ijaarsa networkii keessatti kutaalee adda addaa gidduutti Daataa saamsame(packet) kuusuu akkasumas dabarsuudha.  Riqichi paakkeetii dabarsuudhaaf haardweera MAC (Media Access Control) tti fayyadama.


 Isaan kunniin neetworkota naannoo fiizikaalaa lama gara neetworkii naannoo naannoo loojikii guddaa ta’etti walqabsiisuufis ni fayyadamu.  Moodeela OSI keessatti riqichoonni yaa'insa daataa lamaan gidduu jiru to’achuudhaan networkii guddaa irraa gara xiqqaatti qooduuf data link & physical layers irratti hojjetu.  Waggoota dhiyoo asitti riqichi hojii dabalataa kennuudhaaf swiichiiwwaniin bakka bu’aniiru.


 IRRA DEEBISAA (Repeater)


 Signaalli tokko networkii keessa yeroo deemu, erga fageenya muraasa deemee booda, signaalli sun laafaa ykn manca’a deema. Kanaafuu reeppitarri(repeater) rakkinicha kana furuuf  fayyada. Yeroo signaalli/ yaa'aan daataa sun laafu signaala sana xiqqoo xiqqoon kooppii gochuun humna jalqabaati haaromsuu danda'a.



Geetwayii(Getway)

 Gateway meeshaa networkii networkii lama walitti hidhu yoo ta'u kunis moodeelota networking adda addaa irratti hojjechuu danda'udha.  Geetwayiin tokko odeeffannoo bifa deetaa neetworkii adda addaa ykn ijaarsa networkii gidduutti hiikuu danda'a.  akkaataa pirootokooliitiin daataa wal qunnamsiisuu danda’a.  Gateway networkii kompiitara dhuunfaa fi networkii kompiitara mainframe waliin wal qunnamsiisuuf fayyadamuun ni danda’ama.



NIC (Network interface card)

Kaardii Ethernet jechuun kaardii walqunnamtii networkii kan motherboard kompiitaraa irratti suuqamuudha. Qunnamtiin LAN karaa kanaan networkii kompitaraaf kenna.



 RJ 45

Rj45 Registered Jack 45 jedhama.Kun meeshaa networkii 8 bin connector ta'eedha. Kun gosa walqabsiisaa kan LAN cable punching gochuun galfamudha.


 Keebilii Ethernet kan networking qofaaf fayyaduudha. Keebilii networkii geejjibuuf gargaaruudha. Bu’uuraan, pilaastikii xiqqaa ta’ee fi jack RJ-45 kaardii Ethernet kompitara irratti argamu (NIC) tti kan suuqamuudha.



 


Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Barnoota kompitaraa kutaa 6ffaa: meeshaa daataa adeemsisu (Processor device)

Meeshaa Daataa Adeemsisan(Processor drvice)  Kompitarri keenya meeshaalee daataa galchan kan akka keyboard, microphone, faa irraa daataa fudhachuun daataa kana gara meeshaa daataa baasaniitti osoo hin ergin dura adeemsa daataan process ta'u keessa darbuun gara meeshaa daataa baasanitti ergama. Meeshaan adeemsa daataa(processor device) kun daataa kana akka inni barbaachisutti nuuf qindeessa. Meeshaaleen adeemsa kompiitara keessaa baay’inaan mul’atan keessaa muraasni kanneen armaan gadii of keessatti qabatu:  Kutaa adeemsa giddugaleessaa (CPU) Kutaa adeemsa giraafiksii (GPU) Mazarboordii (Motherboard) Kaardii networkii(Network card) Kaardii sagalee (Sound card) Kaardii viidiyoo (Video card)  Kutaa adeemsa giddugaleessaa (CPU)  Akka filannootti piroosesara(Processor), piroosesara giddugaleessaa(Centaral processor), ykn maaykiroo piroosesara (microprocessor) jedhamee kan waamamu, CPU (sea-pea-you )jedhamee dubbifama kutaa adeemsa giddugaleessaa kompiitaraati.  CPUn ...
Post a Comment
Read more

Barnoota kompitaraa kutaa 3ffaa: Qaamota jajjaboo(Hardware) Kompitaraa

Qaama jajjaboo kompitaraa(Hardware part)  Qaamni jajjaboo kompitaraa: - Qaama gurguddoo kompitaraa lameen keessaa isa tokko tahee ijaan ilaaluu fi harkaan qaqabuu dandeenyuudha. Walumaa galatti qaamni meshaalee (Device) jedhamuun beekkamu. Meshaalee kana akkaataa itti fayyadama isaa irratti hundaa'uun iddoo gara garaatti qooduu dandeenya. Isaanis Meeshaa Daataa seensisu(Input device) Meeshaa daataa baasu(Output device) Meeshaa daataa kuusu(Shortage device) Meeshaa daataa adeemsisu (Processor device) Meeshaa Networkii (Network device) Haadota (Cables) Meeshaaleen armaan olitti tarreessine kun hunduu qaama jajjaboo kompitara keenyaa kessaa barbaachisoo kanneen tahaniidha. Qaamota kanneen hundaahuu hanga dandahametti addaan qoqqoonnee ilaalla nu hanga dhumaatti nu hordofaa. Afaan keenyaan barressuun itti fufa tan dubbisuu immoo isinumaatu beeka. 1.Meeshaalee naqaa(Input devise) Meeshaaleen naqaa(input devise) meeshaalee elektromakaanicaalaa ta’anii fayyadamaan kompitaraa odeeffannoo/d...
Post a Comment
Read more

Barnoota kompitaraa kutaa 4ffaa:- Meeshaa Daataa baasu(output device)

  2.Meeshalee Bu’aa baasuu(output device) Barannoo 2ffaa lammaffaa keessatti meeshaalee jajjaboo keessaa meeshaa daataa seensisu(Input device) ilaallee jirra . Barannoo kana keessatti meeshaa daataa seensisuun daataan gara kompitaraa keenyaa seene meeshaa nuti bu'aa isaa ittiin arguu dandeenyu ilaalla. Meeshaan bu’aa baasu kun kutaa kompitara keenyaa keessaa tokko ta’ee daataa nuti gara kompitara keenyaatti meeshaa naqaa(input device) dhaan galchine erga cpu kompitara keenyaa hojeeffama geggessee(process data) boodaa deebisee bu’aa isaa nuuf kan mul’isuudha. Bu’aan baasuu(output) kun bifa barreeffamaa,fakkii,sagalee fi viidiyootiin ta’uu danda’a Meeshaaleen bu’aa baasuu kun bakka (2) qoonnee laaluu dandeenya Meeshaalee garagalcha jajjaboo(Hard Copy) Meeshaalee garagalcha mosaajii(Soft copy) 1. Meeshaa garagalcha jajaboo(Hard copy device): meeshaan kun bu’aa basuu(output) keenya waraqaarratti ykn wantoota jajaboo garagaraa irratti kan qabatuudha. Garagalchi jajjaboon kun kompitara ...
Post a Comment
Read more